Blog naukowy z Warszawy. Zdobądź wiedzę z języka francuskiego, nauki gry na perkusji...

TYPOWE POSTAWY WOBEC DZIEŁ SZTUKI

Przeżycia estetyczne można, jak widać z powyższej ułamkowej analizy, sprowadzić częściowo do pewnych procesów i potrzeb osobowości oraz potrzeb przeciwstawiania się samowiedzy,, częściowo zaś do pewnych ogólnych praw wrażliwości zmysłowej i spostrzegania.

Podobnie jak to jest w odniesieniu do wszelkich (prostych i złożonych) przeżyć, również w zakresie przeżyć względnie zdolności i skłonności do przeżyć estetycznych obok praw ogólnych stwierdzić można prawa typologiczne. Zapewne wszyscy ludzie ulegają kontemplacji estetycznej, ale jej formy bywają u różnych osób różne, a różnice są mniej lub bardziej stałe i typowe. Zgodnie z tym rozróżniono (na różnej platformie ujęte) typy reakcji estetycznych. Przy tym zróżnicowano je rozmaicie, zależnie od przedmiotów przeżyć estetycznych. Innego pokroju są bowiem typowe reakcje na podniety relatywnie proste, np. na kolory, dźwięki, innego na dzieła sztuki. Typy pierwszego rodzaju wiążą się z typologią wyobraźni, spostrzegawczości i pamięci, np. typy słuchowców, wzrokowców. Typy drugiego rodzaju odnoszą się raczej do złożonych reakcji osobowości na dzieło sztuki. Tutaj parę słów o typach drugiego rodzaju.

R. Muller-Freienfels, autor m. in. książki pt. Psychologie der Kunst (Psychologia sztuki, 1911), jeden z głównych rzeczników typologii psychoestetycznej, rozróżnił dwa podstawowe typy reakcji estetycznych: refleksyjny i wczuwający się. Osoba typu refleksyjnego nie zatraca w kontemplacji estetycznej (sztuki scenicznej, filmu, akcji powieściowej, utworu muzycznego) swej sa- mowiedzy, nie zatapia się w dziele artystycznym tak dalece, aby zgubić dystans między sobą a tym dziełem. Niełatwo ulega wzruszeniom, wynikającym z sytuacji dramatycznej, a miotającym sercami bohaterów. Bez wysiłku potrafi się „zreflektować” i uprzytomnić swoją sytuację, jako widza i słuchacza. Chętnie i prawie mimo woli dorzuca do perypetii scenicznych, powieściowych i muzycznych głos rozumu krytycznego. Każdej chwili potrafi dostrzec aktorów jako artystów i ocenić ich dobrą lub złą grę.

Inaczej jest z osobą łatwo wczuwającą się. Osoba ta „zatapia się” bez reszty w akcji dramatycznej czy muzycznej. Znaczy to, że w kontemplacji estetycznej szybko i „bez reszty” zatraca swą samowiedzę. Często traci nawet poczucie realnego czasu i miejsca, w którym się znajduje. Osoba tego typu wczuwa się głęboko w sytuacje sceniczne bohaterów. Zdarza się przy tym, że nie odczuwa ich jako sceniczne, lecz jako swoiście realne. Wzywając się wnikliwie w życie bohaterów, bierze przy tym zazwyczaj stronę jednego z nich, jako stosunkowo bardziej odpowiedniego do własnych ideałów. Poddaje się prawie bez otamowań wzruszeniom i uczuciom, przeżywanym – domyślnie – przez bohaterów. Uczuciom poddaje się tak dalece, że aż gubi się różnica między uczuciami wobec sytuacji realnych a scenicznych. Głos krytyczny widza względnie słuchacza tego typu nie jest głosem widza, lecz raczej bohatera, tego mianowicie, którego stronę widz wziął za swoją. Widz tego typu źle odróżnia grę artysty od akcji bohaterów, toteż niewiele obchodzą go nazwiska autorów i artystów.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.